YARDIM İSTEMEK

Saadet Elevli

05.02.2026 - 21:18

YAYINLANMA

05.02.2026 - 21:18

YAYINLANMA

“Suda Yüzmeyi Öğrenmiş Ama “Tutunmayı” Hiç Görmemiş İnsanlar”

Bazı insanlar vardır; fırtınada bile tek başına yürürler. Omuzları ağırdır, adımları yavaştır ama kimseye dönüp “Biraz yükümü alır mısın?” demezler. Çünkü onların zihninde yardım, bir seçenek değildir. Tıpkı hiç görmediği bir yolu tarif edemeyen biri gibi…

***

Bu insanlar yardım istemez değillerdir; yardım istemek akıllarına gelmez. Çünkü yardım istemek onlar için hiç bilmedikleri bir yoldur. Çünkü onlar küçükken, ihtiyaçlarını dile getirdiklerinde kapılar açılmamıştır.

Bağlanma kuramı bize şunu söyler: Çocuk, ağladığında kucağa alınmıyorsa, zamanla ağlamayı değil; ihtiyaç duymamayı öğrenir. O çocuk büyür, güçlü görünür ama iç dünyasında şu cümle kazınmıştır:

***

“İhtiyaçlarımı dile getirsem de bir şey değişmez.”

Yardım istememek, işte bu yüzden bir kişilik özelliği değil; öğrenilmiş bir yalnızlıktır. Bazı insanlar “Ben hallederim” cümlesini bir zırh gibi taşır.

Bu cümle dışarıdan özgüven gibi görünür ama çoğu zaman geçmiş hayal kırıklıklarının dövülerek sertleştirilmiş halidir. Bir zamanlar yardım istemiş ve karşılık bulamamış olan zihin, tıpkı yanmış bir el gibi bir daha o ateşe yaklaşmaz.

***

Seligman’ın “öğrenilmiş çaresizlik” dediği şey tam olarak budur: Zihin, işe yaramayan davranışı repertuarından siler.Yardım istemek artık sadece zor değil; anlamsızdır.

Bu insanlar kendi ayakları üzerinde durmayı erdem sanırlar. Oysa bazen bu, erdem değil; mecburiyettir. Çünkü kontrolü bırakmak onlar için tehlikelidir.

***

Yardım istemek, direksiyonu başkasına vermek gibidir. Ve bir zamanlar direksiyon başkasındayken kaza yapmışlardır. Şema terapide buna “aşırı bağımsızlık” denir. Ama gerçekte bu, kimseye yaslanmamayı öğrenmiş bir sinir sistemidir. Bazı insanlar neye ihtiyaç duyduğunu bilemez.

***

Çünkü duygularına isim verilmemiştir. Aç olduğunu bilmeyen bir beden gibi, destek ihtiyacını tanımlayamayan bir ruhla yaşarlar. Aleksitimi dediğimiz bu durumda kişi yardım istemez; çünkü yardım gerektiren bir durum yaşadığını fark etmez.

***

Bu, pusulası olmayan bir gemi gibidir. Rüzgâr serttir ama kaptan nereye gittiğini bilmez. Yardım istemenin önündeki en güçlü engellerden bir diğeri ise utançtır. Utanç, “Ben eksiyim” diyen sessiz bir çığlık gibidir. Yardım istemek bu insanlar için bir kapı çalmak değil; yetersizliklerini ifşa etmek anlamına gelir.

Beyin bunu sosyal bir tehdit olarak algılar. Ve tehdit algılandığında, insan yaklaşmaz; kaçar. Bazı ailelerde görünmeyen bir kural vardır: “Kimseye yük olunmaz.”

Bu kural yazılı değildir ama herkes bilir. Çocuk, yardım isteyen bir yetişkin görmezse, yardım istemeyi öğrenemez. Tıpkı hiç müzik duymamış birinin şarkı söyleyememesi gibi…

***

Sonunda ne olur?

Bu insanlar herkesin yükünü taşır ama kendi yükünü kimseye göstermez. Herkese destek olur ama destek istemez. Ve zamanla içlerinde sessiz bir kırgınlık birikir.

Çünkü yardım istememek, insanı güçlü yapmaz; yalnız yapar. Yardım istemeyi bilmeyen insanlar, suda yüzmeyi öğrenmiş ama hiçbir zaman bir dala tutunmayı görmemiş olanlardır.

Belki de gerçek güç, tek başına yüzmek değil; bazen bir dala uzanabilmektir.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (0 Yorum)

YARDIM İSTEMEK

Saadet Elevli

BİR CEVAP YAZ

Diğer Yazıları

GURBET

SAHTE BENLİK: KENDİ HAYATINDA MİSAFİR OLMAK

YALNIZLIK (2)

YALNIZLIK

GERÇEK SEVGİ

SESSİZ BOŞANMA (2)

SESSİZ BOŞANMA

İLİŞKİLERDE DUYGUSAL İHMAL

FAZLALIKLARDAN ARINMA SANATI

AŞKIN HUZURSUZ HALİ

İLİŞKİDE YALNIZLIK (2)

İLİŞKİDE YALNIZLIK

KOPUK OLANA BAĞLANMAK

HUZUR’UN HUZURSUZLUĞU

BOŞ YUVA SENDROMU: KUŞ YUVADAN UÇUNCA (2)

BOŞ YUVA SENDROMU: KUŞ YUVADAN UÇUNCA...

GRİ BOŞANMA (2)

GRİ BOŞANMA

DUYGUSAL DENGESİZLİK (2)

DUYGUSAL DENGESİZLİK

UTANGAÇLIĞIN TETİKLEYİCİ ETKİSİ

ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞU

DEPRESYONUN SESSİZ ÇIĞLIĞI

UNİPOLAR DEPRESYON

BİPOLAR FIRTINASI SESSİZ ÇÖKÜŞ

DUYGUDURUM BOZUKLUĞU

ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU (2)

ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU

İYİLEŞMEK KOLAY DEĞİL

PSİKOTERAPİ NEDİR?

HANGİ RENK NE HİSSETTİRİR?

RENKLER VE İNSAN PSİKOLOJİSİ (2)

RENKLER VE İNSAN PSİKOLOJİSİ

DİSPARONİYE SESSİZ KALMAYIN

ACIYI PAYLAŞMAK KORKUYU AZALTIR

BİR YAKININ VEFATINI ÇOCUĞA ANLATMAK

BEDEN ALGISI BOZUKLUĞU (2)

BEDEN ALGISI BOZUKLUĞU

OBSESİF KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU (2)

OBSESİF KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU

OKULA UYUM SÜRECİ (2)

OKULA UYUM SÜRECİ

POZİTİF DİSİPLİN(2)

POZİTİF DİSİPLİN(1)

ÇOCUKLARDA KARŞI GELME BOZUKLUĞU (2)

ÇOCUKLARDA KARŞI GELME BOZUKLUĞU

HER ÇOCUK KENDİ HİKÂYESİNİ YAZAR

SINAV KAYGISI NEDEN OLUŞUR?

SINAV KAYGISININ ‘GİZLİ’ BELİRTİLERİ

YAS SÜRECİ (2)

YAS SÜRECİ

FOBİLERLE YÜZLEŞMEK

ÖZGÜL FOBİLER(2)

ÖZGÜL FOBİLER

‘TEMBEL’ DEĞİLSİN HASTA OLABİLİRSİN! (2)

‘TEMBEL’ DEĞİLSİN HASTA OLABİLİRSİN!

BİPOLAR BOZUKLUK (2)

BİPOLAR BOZUKLUK

OBEZİTE (2)

OBEZİTE

PANİK BOZUKLUK (2)

PANİK BOZUKLUK

TOPLUMUN SESSİZ TRAJEDİSİ (2)

TOPLUMUN SESSİZ TRAJEDİSİ

EMDR TERAPİSİ (2)

EMDR TERAPİSİ

İŞ YERİNDE MOBBİNG: GÖRÜNMEYEN TEHDİT

KORKUNUN GİZLİ YÜZÜ: ANKSİYETE

MAVİ ORKİDE (2)

MAVİ ORKİDE

RÜYALARIN ŞİFRESİ (2)

RÜYALARIN ŞİFRESİ

ÇOCUKLARDA TIRNAK YEME DAVRANIŞLARI

ÇOCUĞUNUZUN GİZLİ SİNYALLERİ

KLOSTROFOBİ: KAPALI ALAN FOBİSİ

BULİMİA NEVROZA